UE reguluje emisje CO2 samochodów na wylocie rury wydechowej. Samochód w pełni elektryczny liczy się jako zerowy, niezależnie od tego, czego wymagała jego produkcja i co spalono, by go naładować. Badanie opublikowane 1 września przez konsorcjum badawcze na Politechnice Monachijskiej (TUM) dowodzi, że to niewłaściwe miejsce pomiaru, a błąd jest dość duży, by kierować europejski przemysł w złą stronę.
Naukowcy nie stworzyli nowego modelu. Przeanalizowali 19 wcześniej opublikowanych badań obejmujących 47 modelowanych scenariuszy, co czyni tę pracę syntezą istniejących dowodów, a nie kolejną pozycją w ich zbiorze.
Co mówią liczby
W kluczowej kwestii wynik jest jednoznacznie korzystny dla samochodów elektrycznych. W badanych scenariuszach samochód w pełni elektryczny emituje w całym cyklu życia średnio o 41% mniej CO2 niż porównywalny samochód spalinowy — wraz z produkcją, dostawą energii, użytkowaniem i recyklingiem. Elektryki wypadły lepiej w około 92% scenariuszy.
Najciekawszy jest rozrzut wyników. W zależności od tego, jak zbudowano samochód, skąd pochodzi energia elektryczna i co dzieje się później z akumulatorem, rezultaty sięgały od 89% mniej do 21% więcej niż w odpowiedniku spalinowym. Elektryk zbudowany na energii z sieci opartej na węglu i bez ścieżki recyklingu może przegrać ten spór całkowicie.
Ten rozrzut jest niewidoczny dla obecnych przepisów UE, a wraz z nim wszelkie próby jego poprawy. Producent, który dekarbonizuje swoją stal, produkcję ogniw czy recykling, nie otrzymuje za to żadnego kredytu regulacyjnego, bo nic z tego nie dzieje się w rurze wydechowej.
Argument dotyczący polityki
TUM nazywa obecne podejście „istotnym błędem ukierunkowania” europejskiej polityki klimatycznej i proponuje standard oparty na cyklu życia, który uznaje redukcje emisji wszędzie tam, gdzie zachodzą w łańcuchu. Sugeruje rozpoczęcie od stali, jako najłatwiejszego pierwszego kroku.
Stojący za tym argument o czasie jest bezlitosny. Naukowcy prognozują, że w 2030 roku samochody spalinowe wciąż będą stanowić około 78% europejskiej floty samochodów osobowych. Limity flotowe działają wyłącznie na nowe rejestracje, więc przytłaczająca większość samochodów faktycznie jeżdżących po europejskich drogach na koniec tej dekady pozostaje całkowicie poza zasięgiem tego instrumentu.
Dlaczego to ważne dla Tesli
Unijne limity CO2 dla flot to rama, w której funkcjonuje europejski biznes Tesli. To z ich powodu inni producenci płacili Tesli za łączenie swoich emisji flotowych z jej własnymi — przychód, który istnieje wyłącznie dlatego, że przepisy liczą rury wydechowe, a Tesla żadnej nie ma.
Standard oparty na cyklu życia zmieniłby tę kalkulację w obie strony. Tesla musiałaby rozliczyć produkcję ogniw, aluminium i stal, a także miks energetyczny tam, gdzie jej samochody są budowane i ładowane. Mogłaby też zgłaszać do rozliczenia to, co już robi, a za co dziś nie dostaje nic: chemię LFP bez niklu i kobaltu, własną produkcję ogniw oraz recykling akumulatorów w skali Gigafactory.
Nic z tego nie jest kwestią najbliższych miesięcy. Badanie nie jest wnioskiem legislacyjnym, a Komisja Europejska nie ma w projektach standardu opartego na cyklu życia. Ale zakaz silników spalinowych od 2035 roku jest już politycznie ponownie otwierany, a rozliczanie cyklu życia to argument najczęściej używany do jego otwierania — czasem przez ludzi, którzy chcą surowszych przepisów klimatycznych, a czasem przez tych, którzy chcą dokładnie odwrotnie. Autorzy z TUM należą wyraźnie do pierwszej grupy; zebrane przez nich dowody będą cytowane przez obie.
Update: 2026-09-03
3 września 2026 roku trzej specjaliści publicznie odrzucili główny argument badania. Julius Jöhrens, kierownik działu technologii napędowych w Instytucie Badań nad Energią i Środowiskiem (ifeu) w Heidelbergu, powiedział, że autorzy wyciągają „zasadniczo błędne wnioski” z danych, które same w sobie są rzetelne. Markus Lienkamp, który sam kieruje katedrą techniki pojazdowej na TUM, określił tę pracę jako „stare wino w niezbyt atrakcyjnych butelkach”, argumentował, że bardziej rygorystyczne rozliczanie cyklu życia oznaczałoby biurokrację bez nowej wiedzy, i podtrzymywał, że „samochód elektryczny jest jedynym długoterminowym rozwiązaniem pozwalającym ograniczyć emisje CO2”. Georg Bieker z International Council on Clean Transportation ostrzegał przed niepełnymi danymi, przed ryzykiem dwukrotnego liczenia tych samych oszczędności oraz przed obciążeniem administracyjnym związanym z weryfikowaniem własnych obliczeń producentów. Autorzy powiedzieli dziennikowi Süddeutsche Zeitung, że chcieli jedynie zaproponować „podstawę do dyskusji”; współautor Johannes Fottner nazwał wszelkie sugestie, jakoby byli przeciwni napędom elektrycznym, „nie do utrzymania”. Źródło: Badanie TUM na temat bilansu klimatycznego samochodów elektrycznych budzi krytykę.
Update: 2026-09-07
7 września 2026 r. główny autor badania oraz jego najgłośniejszy wewnętrzny krytyk publicznie złagodzili swoje stanowiska. Johannes Fottner, główny autor opracowania, kategorycznie odrzucił interpretację, według której jego wyniki przemawiają za zniesieniem zakazu silników spalinowych w EU — zapytany bezpośrednio, odpowiedział: „Nie, absolutnie nie” — i stwierdził, że zespół autorów został „celowo dobrany tak, by pozostać w dużej mierze neutralnym technologicznie”; była to jego odpowiedź na zarzut, który wysunął Markus Lienkamp, że pominięto specjalistów od baterii, wodoru i energetyki. Lienkamp określił swoją własną krytykę jako „z perspektywy czasu prawdopodobnie łagodniejszą”, samą analizę nazwał „całkiem rzeczową”, a winę przypisał „rozbieżności między treścią badania a komunikacją publiczną”. Obaj obwinili nieścisłe wstępne doniesienia w Bild am Sonntag. Niezależnie od tego Eckard Helmers z Environmental Campus należącego do Hochschule Trier przekonywał, że badanie jest wykorzystywane jako polityczna przykrywka: bawarski minister gospodarki odrzucił od tego czasu planowane przez Komisję Europejską podniesienie minimalnych kwot bezemisyjnych samochodów służbowych do 2030 r. i sprzeciwił się „jednostronnemu faworyzowaniu małych samochodów elektrycznych”, które — jak stwierdził — przyniosłoby korzyści głównie Renault. Źródła: Kontrowersyjne badanie o samochodach elektrycznych: naukowcy z TUM wyjaśniają swoje rozbieżności, Komentarz: jak w przypadku badania TUM minister zagląda za róg.