België laat vanaf mei 2027 elke automobilist betalen — EV's betalen €90

Met de auto door België rijden is al zo lang als de meeste automobilisten zich kunnen herinneren gratis. Behalve wie de Liefkenshoektunnel bij Antwerpen nam, kon iedereen het hele land doorkruisen — op weg naar de Noordzee, naar Frankrijk, naar Duitsland — zonder iets te betalen. Daar komt op 1 mei 2027 een einde aan.

Vanaf die datum voeren Vlaanderen, Wallonië en Brussel een wegenvignet in voor alle voertuigen tot 3,5 ton. De drie regio's zijn het eens geworden over één gezamenlijk systeem in plaats van drie concurrerende, wat automobilisten het vooruitzicht bespaart dat ze aparte vignetten moeten kopen om door hun eigen land te rijden.

Wat het kost

Voor bezoekers en incidentele gebruikers zijn er kortlopende opties. In de categorie Euro 4 kosten die €9 voor één dag, €12 voor tien dagen, €19 voor één maand en €30 voor twee maanden. De tegenhangers voor de andere emissieklassen zijn nog niet gepubliceerd.

Elektrische auto's krijgen €10 korting op het standaardtarief — een gebaar, geen stimulans. De bredere opzet is gelaagd naar uitstoot in plaats van gunstig voor elektrische auto's: het verschil dat er echt toe doet, is de €25 tussen de oudste brandstofauto's en al het nieuwere.

Niet alleen snelwegen

Het detail waar mensen op vastlopen, is de dekking. Dit is geen snelwegtol. Het vignet geldt op het volledige netwerk van regionale wegen en rijkswegen — in Vlaanderen alleen al zo'n 7.000 kilometer, ongeveer 10% van het totale wegennet. Wie via de binnenwegen rijdt om de snelweg te vermijden, ontloopt de heffing niet.

De handhaving verloopt automatisch. Het vignet is digitaal en gekoppeld aan de kentekenplaat; camera's met kentekenherkenning doen de controle. Er is geen sticker die je moet kopen of achter de ruit plakken. Boetes beginnen bij €70 zodra de aanvankelijke overgangsperiode zonder sancties afloopt.

Motorfietsen, touringcars, tractoren, voertuigen van hulpdiensten en militaire voertuigen zijn vrijgesteld.

Belgen betalen ook, maar niet twee keer

Het systeem is niet alleen op buitenlands verkeer gericht, en juist dat maakt het juridisch eenvoudig — de evenredigheidsregels van de EU maken het lastig om doorrijdende buitenlandse automobilisten te laten betalen zonder binnenlandse onder dezelfde voorwaarden aan te slaan. Belgische automobilisten kopen het vignet net als iedereen.

Vlaanderen compenseert dat. Vanaf 1 januari 2027, vier maanden voordat het vignet ingaat, hervormt de regio haar jaarlijkse verkeersbelasting met als uitgesproken doel de totale lastendruk voor Vlaamse automobilisten grotendeels ongewijzigd te laten. Of dat in de praktijk voor een individuele automobilist standhoudt, hangt af van welke auto hij of zij bezit.

Voor de rest van Europa is dit een nieuwe kostenpost bij elke rit door België. Het past in een bredere verschuiving in de manier waarop weggebruik wordt betaald nu de opbrengst van de accijns op brandstof daalt — het Verenigd Koninkrijk heeft al een kilometerheffing voor elektrische auto's vanaf april 2028 in wetgeving vastgelegd. De Belgische aanpak is eenvoudiger en vlakker: een vast jaartarief, gelaagd naar uitstoot, waarbij elektrische rijders iets minder betalen in plaats van te worden vrijgesteld.